Menu

Binnenstadsmanagement in de toekomst door Felix Wigman

De binnenstad is een bepalende factor voor identiteit en imago van de stad. Direct en indirect is het de economische motor van een gemeente. De kwaliteit van een binnenstad is van belang voor de kwaliteit van het woon-, werk-, leef- en verblijfklimaat van een gemeente en zelfs van de regio. Felix Wigman legt uit hoe goed management van de binnenstad hier aan kan bijdragen.

 

Binnensteden zijn gebieden met complexe opgaven en uitdagingen. Er zijn veel partijen met uiteenlopende belangen actief. Het is bij uitstek het gebied, waar uitnodigingsplanologie al jaren gemeengoed is. Overheid en investerende partijen staan hier samen aan de lat. De invloed van de gemeente op economische activiteiten en op consumentengedrag is beperkt, ze kan vooral stimulerend en faciliterend optreden. Alle stakeholders die in de binnenstad actief zijn onderkennen het belang van samenwerking, maar dat in de praktijk brengen is een lastige opgave. Juist daar kan de overheid een rol in spelen.

 

Wat is de ‘juiste’ handelswijze, welke activiteiten moet je als gemeente ondernemen en waar moet je juist loslaten? Dat zijn vragen die bij gemeenten een prominente rol spelen als het gaat om binnensteden. Ook de exploitanten van de binnenstedelijke functies en activiteiten en vastgoedeigenaren worstelen met vraagstukken die in binnensteden spelen. Het is effectief en efficiënt, maar ook gewoon prettig om daarover met andere gemeenten te brainstormen. Daarom is twintig jaar geleden de Stichting Platform Binnenstadsmanagement opgericht, waarbij inmiddels circa 75 binnensteden aangesloten zijn. Intervisie zorgt dat je elkaar op weg helpt, synergie-effecten bereikt en niet iedereen het wiel hoeft uit te vinden. Partijen binnen het platform houden elkaar scherp op wat werkt en op actuele trends.

 

 

figuur functie ruimte gebruik

figuur kwetsbaar

 

Kansen

Binnensteden verkeren al langer in zwaar weer, dat is geen nieuws. Maar de trends hebben niet alleen negatieve gevolgen, ze bieden ook kansen. Om dit te illustreren staan we kort stil bij drie elementen die bepalend zijn voor het functioneren van binnensteden: gebruik, functies en fysieke ruimte (zie figuur 1). Als je kijkt naar ‘het gebruik’, dan zijn er kansen door in te spelen op de keuze van consumenten tussen offline en online. Het gaat dan om persoonlijk contact en het uitproberen ter plekke. Daarnaast is het van belang te beseffen dat mensen bereid zijn om grotere afstanden af te leggen, waarbij ook cultuur en recreatie een rol spelen. Als je kijkt naar ‘de functies’, dan zien we een groeiende behoefte aan horeca, leisure en cultuur en zijn er kansen voor nieuwe concepten gericht op beleving, die inspelen op (impulsiever) recreatief bezoek. Daarnaast liggen er kansen voor initiatieven met gemengde functies (<i>blurring<i>), zoals detailhandel/horeca/ambacht/onderwijs. Ook wonen wordt steeds belangrijker. Als het over de ‘fysieke ruimte’ gaat, dan is een compact kernwinkelgebied kansrijk, met de randen in een eigen sfeer. Ook flexibilisering biedt kansen, kijk bijvoorbeeld naar de opkomst van de popup-winkels. Steeds belangrijker is het goed afstemmen van de inrichting en uitstraling van de openbare ruimte op de functie en identiteit van een gebied.

 

Niet alle binnensteden ondervinden in dezelfde mate, dezelfde invloeden. Er zijn grote lokale verschillen te zien. Simpel gezegd: sterk wordt sterker en zwak wordt zwakker. Belangrijke bepalende factor voor ‘succes’ is de mate waarin aangesloten wordt op het bezoekdoel: kleine centra waar boodschappen doen centraal staat, moeten inzetten op bereikbaarheid en gemak, terwijl grote binnensteden waar juist het recreatief winkelen centraal staat, scoren met sfeer en beleving (zie figuur 2).

 

Sleutelbegrippen

Binnenstadsmanagement is noodzakelijk om de concurrentiestrijd aan te kunnen en om (bij) te sturen op de grote dynamiek. Sleutelbegrippen hierbij zijn ‘positionering’ en ‘samenwerking’. Gezamenlijk moeten keuzes gemaakt worden, met draagvlak voor zowel de visie, de strategie als ook voor de uitvoering. Het gaat dan om samenwerking tussen exploitanten (retailers, cultureel ondernemers, evenementenorganisaties), overheid (bestuurlijk en ambtelijk) en vastgoedeigenaren. Er wordt gewerkt in een proces van co-creatie, waarbij een gedeeld eigenbelang de basis vormt voor de samenwerking en de slagkracht ervan. Samen moet nagedacht worden over het onderscheidend vermogen in relatie tot:

  • functionele kwaliteit: wordt beantwoord aan de koop-, gebruiks- en mobiliteitsbehoefte?
  • fysieke kwaliteit: is het gebied aantrekkelijk met voldoende belevingswaarde?
  • programmatische kwaliteit: is er sprake van onderscheidend vermogen in activiteiten en arrangementen,  bijvoorbeeld in evenementen, festivals en dergelijke?

Dit samenspel bepaalt de identiteit. Een gezamenlijke visie vormt de verbinder van belangen, waarbij niet geschroomd moet worden om keuzes te maken. Niet alleen op gevoel, maar vooral op basis van feiten en inzicht. Ook de strategie en uitvoering moet in een proces van co-creatie uitgestippeld worden, waarbij een goede organisatie en financiële borging niet uit het oog verloren mag worden.

 

Verbreden

Naar de toekomst toe zal de aanpak van binnensteden nog verder verbreed dienen te worden. We gaan toe naar gebiedsgerichte, integrale leefbaarheidsvisies, gericht op kwaliteit, vitaliteit en leefbaarheid. Ook aspecten als gezondheid en veiligheid spelen daarbij een belangrijke rol.  Een andere uitdaging ligt op het gebied van mobiliteit, waarbij het een belangrijk besef is dat het bezoekdoel de vervoermiddelkeuze bepaalt. De elektrische fiets maakt de actieradius flink groter. Trends in de mobiliteit hebben effecten op de binnenstad. Dit geldt ook voor digitalisering. Het heeft effecten op mobiliteit, het handelen van doelgroepen en biedt een kans voor (verweving online en offline). Acquisitie is een blijvende opgave, waarbij het niet alleen gaat om het verleiden van nieuwe functies en (grote) spelers, maar ook om het coachen van gevestigde functies en het opleiden van (in het begin nog) kleine nieuwe spelers. Een structurele nieuwe opgave voor de toekomst ligt er op het gebied van monitoring. Het gaat hierbij om het in beeld brengen van effecten van maatregelen en de mate van doelbereiking. Door deze continue vinger aan de pols kan snel (bij)geschakeld worden. Zowel in beleid als in de concrete doelgroepbenadering van bezoekers.


Citymarketing

Als Platform Binnenstadsmanagement signaleren we belangrijke uitdagingen en thema’s voor dit samenwerkingsproces. (City)marketing is daar één van. De kansen voor binnensteden zijn er volop, maar die moeten wel herkend en gepakt worden. Met de ‘Verkiezing beste binnenstad’ willen we als Platform de binnenstad positief onder de aandacht brengen. Dat doen we al sinds 2003. Eerdere ‘winnaars’ laten zien dat de titel een belangrijke bijdrage levert aan de economie van die binnenstad. De prijs wordt toegekend aan de binnensteden waar de afgelopen twee jaar de meeste dynamiek en vernieuwing heeft plaatsgevonden. Hierbij wordt gekeken naar de integrale ontwikkeling van de binnenstad, het gaat om aspecten als aanbod, ruimtelijke structuur, mobiliteit, leefbaarheid, duurzaamheid, organiserend vermogen en digitalisering. De bekendmaking van de twee winnaars wordt gekoppeld aan een inhoudelijke middag op 18 november op een feestelijke locatie in Den Haag.

 

Felix Wigman

 

 

 

 

Felix Wigman

Voorzitter Platform Binnenstadsmanagement

 



Reageren