Menu

'Game-changing, tegen iedere prijs?' door Hans Broekman

In de TROUW van 10 juli jl. stond groot op pagina 3 een artikel onder de kop ‘is de deelfiets oneerlijke concurrentie?’. In het artikel wordt het probleem geduid dat een nieuwe toetreder op de deelfietsenmarkt – gebruikmakend van modernste apps, veiligheids- en betaalsystemen – oneigenlijk en onbetaald gebruik maakt van openbare parkeerstallingen in de stad. Voorzieningen die met publiek geld zijn aangelegd en worden beheerd door de gemeente. Daarbij de constateringen dat de deelfiets daarmee de gewone Amsterdammer zijn of haar ‘eigen’ fietsplekje ontneemt. En dat de deelfiets lukraak wordt neergezet op de toeristische pleisterplaatsen en nabij attracties. Plekken die we het liefst vrij houden van een fietsenzee. De nieuwkomer veroorzaakt dus problemen. Maar ja wie kunnen we aanspreken? Het hedgefonds in Londen wellicht.


Dit artikel geeft voer voor gedachten. Op de eerste plaats: nu is het de deelfiets; maar zijn benoemde negatieve effecten in de nabije toekomst wellicht ook van toepassing op de al dan niet autonoom rijdende deelauto? Een ontwikkeling waarvan de komst met profetische gave wordt voorspeld door mobiliteits- en technologie-experts. Waarbij de millennials afzien van eigen autobezit en gebruik maken van deelsystemen. Thuis, op vakantie, of zakentrip. Vervang het woord ‘ fiets’ in het artikel door ‘auto’ en je ziet voor je wat er gebeurt. Een binnenstad die overspoeld wordt met bonte en frivole deelauto’s die ieder half uur van eigenaar wisselen, ad hoc worden neergezet door de buitenlandse toerist in parkeergarages en parkeervakken en met haast wordt gedumpt voor CS of op kort parkeren Schiphol.


Nu zult u zeggen: deze neveneffecten gaan in Nederland met de deelfiets niet gebeuren. En met de deelauto helemaal niet. Maar ervaringen in het buitenland laten in ieder geval voor de deelfiets een ander beeld zien. Zo heeft het fenomeen in China de absolute gekte wel bereikt met velden vol met verweesde deelfietsen. En deze aanbieders met een flux van risicokapitaal richten zich op nieuwe markten. En dan lonkt hèt fietsland Nederland natuurlijk ook. En die deelauto gaat er ook komen. Door de ruimtelijke en economische druk op onze binnensteden, waarbij de bewoner zich hard maakt voor leefbaarheid, duurzaamheid en vergroening van publieke ruimte, wordt het hebben van een eigen auto (laat staan een parkeerplek) net zo schaars als een starterswoning onder de 2 ton in de stad Utrecht. Deze mobiliteitsvraag kan dan alleen maar opgevangen worden door adequaat openbaar vervoer en nieuwe vormen van deelsystemen. En waar vraag is, ontstaat aanbod. Met nieuwe aanbieders.


Even terug naar het artikel. Waar wringt het nu? Dat is de onmacht vanuit de overheid om toekomstbeleid te formuleren op het fenomeen van deeleconomie. Of het nu gaat om Airbnb en Uber in het nabije verleden, of de deelfiets en deelauto in het heden, we lopen achter de feiten aan. Realistisch te verwachten neveneffecten worden niet erkend. Nieuwe aanbieders worden benaderd of het papa/mama-winkeliers zijn die alle kansen moet worden geboden voor het experiment. En met een vrijheid van handelen die bestaande ondernemingen niet wordt gegund. Hierbij wordt voorbijgegaan aan het gegeven dat deze ‘game-changers’ veelal kapitaalkrachtige bedrijven zijn. Met initiatieven die van grote invloed kunnen zijn op bestaande en waardevolle systemen en structuren.


Om de positieve effecten van deelsystemen ten volle te kunnen benutten maar even zozeer uitwassen te voorkomen, is regie mijn inziens noodzakelijk. Niet over 5 jaar maar nu. Waarbij overheden zich verenigen in een mobiliteitsalliantie, samen met bestaande vervoerders, institutionele beleggers, woningcorporaties en gebiedsontwikkelaars. Én met nieuwe toetreders die denken en handelen op een landelijke schaal.


De agenda voor dit overleg is evident: het zoeken, vinden en ruimte bieden aan nieuwe initiatieven die een oplossing bieden aan het mobiliteitsvraagstuk van stedelijk gebied. Maar waarbij ook recht wordt gedaan aan bestaande aanbieders en structuren. De verdere ontwikkeling van deelfietsen en deelauto’s laat zich echt (en gelukkig) niet keren. Maar uitwassen van oneigenlijk gebruik van voorzieningen, overlast voor bewoners en vervuiling van openbare ruimte wel. Game-changing, maar niet tegen iedere prijs.

 

Hans Broekman_141118_205   Hans Broekman is sinds 2012 bestuurslid van het Platform Binnenstadsmanagement.  Op dit moment is

   hij werkzaam bij NS Stations, waarbij hij zich als manager planontwikkeling richt op planvorming rondom

   (ver)nieuwbouw van stations, OV-knopen en gebiedsontwikkelingen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Reageren